Program

Kulturowe bogactwo i różnorodność ludzkiego świata to fakty, których dzisiaj nikt już nie kwestionuje. Narzucają one ciągle od nowa pytanie o istotę człowieka, o budowę, funkcje i mechanizmy zmienności kultury, o rodzaje i przemiany wartości ujawniających się w ludzkiej historii. Większość takich pytań – choć w różnych formach i z różnym nasileniem – była stawiana od dawna. Nie oznacza to jednak, że przestały one być ważne dla refleksji współczesnej. O ich aktualności świadczą prowadzone dzisiaj dyskusje nad sensem nowoczesności i postępem historycznym, nad wielością kultur i „zderzaniem się” cywilizacji, nad przyszłością cywilizacji zachodniej, nad odróżnieniem kultury wysokiej i masowej, nad trudnościami pojawiającymi się w kontekście bioetyki, czy wreszcie nad granicami swobody w sferze rzeczywistości wirtualnej. Na problematykę czasopisma „Kultura i Wartości” składają się więc zagadnienia, które z jednej strony mają charakter ponadczasowy i dotyczą budowy oraz mechanizmów funkcjonowania kultury jako takiej, ale z drugiej – mają swoje aktualne i współczesne oblicze, gdyż są odbiciem specyficznych wyzwań współczesności. Problematyka ta obejmuje następujące szczegółowe dziedziny problemów (ujmowane z perspektywy różnych dyscyplin naukowych):

  • kulturowa specyfika ludzkiego sposobu istnienia
  • ontologia kultury i jej elementów, takich np. jak moralność, wiedza, język, dzieło sztuki
  • funkcje wartości w życiu jednostkowym i w kulturze
  • historyczna i kulturowa zmienność i różnorodność wartości
  • typologiczna różnorodność wartości i ich specyfika (wartości moralne, estetyczne, intelektualne, społeczne, hedoniczne i in.)
  • zmienność i wielość kultur, ich typologia, możliwość zbudowania kultury uniwersalnej
  • różnorodność kulturowa a współczesne ogólnoświatowe procesy globalizacyjne
  • sens, przyczyny i rodzaje zmiany historycznej, problem historycznego postępu
  • historyczne i współczesne teorie i dyskusje z zakresu antropologii filozoficznej
  • problem ludzkiej wolności
  • historyczne i współczesne dyskusje i teorie etyczne
  • historyczne i współczesne dyskusje i teorie estetyczne
  • historyczne i współczesne dyskusje i teorie z zakresu filozofii społecznej i politycznej
  • filozofia a inne dyscypliny traktujące o kulturze, historii i wartościach
  • epistemologiczne i metodologiczne zagadnienia wiedzy o kulturze, historii i wartościach
  • moralne i aksjologiczne aspekty wyzwań współczesności (m.in. globalizacja, problem ubóstwa, ekologia, rewolucja informatyczna) 
  • moralne i aksjologiczne aspekty polityki Unii Europejskiej (m.in.  wartości fundujące tożsamość Europy, aksjologiczna jedność i różnorodność, obowiązki Europy wobec innych kultur, problem imigrantów i ich kulturowej asymilacji, chrześcijańska i świecka tradycja Europy a jej tożsamość współczesna).

Lista zagadnień nie jest  jednak wyczerpana, lecz otwarta na nowe problemy – podobnie jak dynamika samej kultury i ujawniających się w jej dziejach wartości. Dyskusja nad tymi problemami ma nie tylko znaczenie teoretyczne, służąc wzbogaceniu naszej samoświadomości, lecz także praktyczne, wskazując kierunki rozwiązania tych dylematów, jakimi jest wypełniona współczesność. Nawet jeśli nie można oczekiwać, że w zakresie tych problemów uzyskamy ostateczne i w pełni zadowalające rozwiązania, to można mieć nadzieję, że usytuowanie tych badań nie tylko w obszarze dyscyplin filozoficznych, lecz także na terenie innych nauk, będzie owocowało coraz bardziej trafnymi rezultatami, pozwalającymi również coraz lepiej rozumieć fenomen człowieka, kultury oraz wartości. Filozofia, jako dyscyplina naukowa, nie może dzisiaj prowadzić swoich badań bez uwzględnienia tego, co o świecie – w tym także o człowieku i kulturze – mówią inne nauki.