Numer 2(6) /2013

PRAWO – KULTURA – WARTOŚCI,

red. Monika Torczyńska

Wypedzenie28.02.jpg 

Od  redakcji pełny tekst w formacie pdf

A  R  T  Y  K  U  Ł  Y   T  E  M  A  T  Y  C  Z  N  E :

Monika Torczyńska, Wprowadzenie pełny tekst w formacie pdf

Monika Malmon, Arystotelesa poszukiwania idealnego ustroju państwowego pełny tekst artykułu w formacie pdf

Artykuł przedstawia poglądy Arystotelesa na temat ustrojów państw greckich. Demokracja jest przez niego krytykowana jako system zwyrodniały, ponieważ opiera się mniemaniu, że osoby równe pod pewnym względem są sobie równe bezwzględnie, co nie jest prawdą. W zasadzie równości Arystoteles widzi zagrożenie dla obywateli, gdyż każdy ma taki sam wpływ na losy państwa bez względu na swoją wiedzę i umiejętności. W systemie demokratycznym decyzje dotyczące najważniejszych spraw państwowych podejmowane są przez większość obywateli, którzy nie zawsze dysponują odpowiednią wiedzą. Najlepszym ustrojem politycznym jest politeja, która łączy dwa ustroje: demokrację i arystokrację i jest możliwa do wprowadzenia w państwie z powodu akceptacji obywateli.

Słowa kluczowe: państwo, obywatel, demokracja, ustrój polityczny


Monika Torczyńska, Ubi societas, ibi ius: ideały a rzeczywistość pełny tekst artykułu w formacie pdf

Celem artykułu jest refleksja nad wybranymi problemami związanymi z poszukiwaniem optymalnego kształtu systemu prawa we współczesnym społeczeństwie. Demokratyczna Europa szczyci się wspólnymi ideami, stanowiącymi fundament normatywny i prawny dla wszystkich obywateli. Są to przede wszystkim zasady prawa rzymskiego oraz pierwiastek humanizmu. Nie zawsze znajdują one jednak swą pełną realizację. W szczególności, ogólnie ujmowana idea praw człowieka doznaje współcześnie licznych ingerencji oraz ograniczeń. Nie jest to „przypadłość” charakterystyczna wyłącznie dla demokratycznej kultury prawnej. W kulturze prawnej islamu, posiadającej odmienne korzenie religijne i obyczajowe – np. w Turcji czy Iranie – poszukiwanie ideału dobrego państwa i prawa stanowi równie ważny obszar aktywności politycznej i obywatelskiej. Pojawiające się przeszkody i niepowodzenia w drodze do osiągnięcia powyższego celu skutkują poważnymi konsekwencjami społecznymi. Najistotniejsze z nich wiążą się ze spadkiem zaufania społecznego, następnie degradacją kultury zaufania, zaś w ostatecznym rozrachunku obniżeniem kapitału społecznego danej wspólnoty.

Słowa kluczowe: prawo, demokracja, demokratyczna kultura prawna, kultura zaufania, ideał prawa


Tymoteusz Marzec, Wpływ przyspieszenia czasu na prawo. Prawo i kultura prawna w erze informacji pełny tekst artykułu w formacie pdf

W artykule wskazuję pewne zmiany, jakie zaszły we współczesnym społeczeństwie i próbuję odnaleźć nowe cechy społeczeństwa w prawie pozytywnym, wskazać ich wpływ na system prawa oraz nakreślić pewne wyzwania dla współczesnego prawa. Spowodowały one wyłonienie się zupełnie nowego typu społeczeństwa, które często nazywane jest społeczeństwem ponowoczesnym. Tutaj skupiam się tylko na pewnym wycinku tych zmian z określonej perspektywy, patrząc zarówno na społeczeństwo, jak i prawo w kontekście ich nowego funkcjonowania w czasie. Obecnie „przyspieszenie czasu” możemy dostrzec niemal w każdym wyrazie naszej kultury. Jakie wobec tego jest dziś nasze prawo, czy ono także przyspieszyło? Jaka jest przyszłość prawa w tym kontekście? Są to pytania, na które próbuję odpowiedzieć w tym artykule.

Słowa kluczowe: prawo, kultura prawna, postmodernizm, inflacja prawa, czas


Piotr Nastaj, Wpływ społecznej odpowiedzialności biznesu na działalność kancelarii prawnych pełny tekst artykułu w formacie pdf

W artykule prezentuję zagadnienie społecznej odpowiedzialności biznesu na przykładzie kancelarii prawnych. Społeczna odpowiedzialność biznesu takich przedsiębiorców opiera się na koncepcji, według której na etapie budowania strategii dobrowolnie uwzględniają oni interesy społeczne i ochronę środowiska, ale także relacje z różnymi grupami interesariuszy. Główna teza artykułu mówi, że zgodnie z powyższym podejściem, odpowiedzialność nie oznacza tylko spełniania przez firmy prawnicze wszystkich wymogów formalnych i prawnych, lecz także zwiększone inwestycje w zasoby ludzkie, w ochronę środowiska i relacje z interesariuszami, którzy mogą mieć faktyczny wpływ na efektywność działalności gospodarczej takich organizacji i ich innowacyjność. Zwracam też uwagę na to, że uwzględnianie społecznej odpowiedzialności biznesu jest konieczne już na etapie kształtowania strategii firmy prawniczej oraz jej wpływu na rozwój planowanych przedsięwzięć.

Słowa kluczowe: kancelaria prawna, społeczna odpowiedzialność biznesu, środowisko, ochrona środowiska, zasoby ludzkie.


Małgorzata Dziewanowska, Zachowania seksualne młodzieży w kontekście wyzwań współczesności pełny tekst artykułu w formacie pdf

Artykuł przedstawia zagadnienia związane z przestępstwami seksualnymi popełnianymi przez lub wobec osób małoletnich. Analizowane jest prawo, a także czynniki pozaprawne: dostępność i jakość edukacji seksualnej w szkole i w domu, rozwój społeczny osób małoletnich. Szczególną uwagę zwracam na wpływ technologii teleinformacyjnych (Internet, telefony komórkowe, tablety) na przestępcze zachowania seksualne osób młodych (sexting, stalking, cyberbullying, pornografia). Podstawowym pytaniem jest to, czy możliwe jest prawne regulowanie zachowań seksualnych młodzieży w taki sposób, by jednocześnie chroniły one ich przed pokrzywdzeniem. Interesujące jest również, jakie czynniki wpływają na spójność prawa karnego (a w przypadku osób nieletnich również ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich) i rzeczywistości. W tym aspekcie wskazuję na wpływy kultury i wartości społecznych.

Słowa kluczowe: małoletni, edukacja seksualna, zachowania seksualne, pornografia, sexting, cyberstalking


Jacek Gurczyński, Wolny Internet, wolna kultura pełny tekst artykułu w formacie pdf

Artykuł podejmuje problem własności intelektualnej i praw autorskich w dobie rozwoju technologii cyfrowych i Internetu. Wskazane zostają różnice pomiędzy posiadaniem dóbr materialnych a własnością intelektualną. Powstaje pytanie, czy w tym ostatnim przypadku w ogóle można mówić o prawie własności. Wskazuje się również, że pobieranie treści z Internetu i kopiowanie jest czymś innym niż kradzież. Podkreślona zostaje również przestarzałość i nadmierna restrykcyjność panującego obecnie systemu praw autorskich. Ostatecznie należy stwierdzić, że potrzebna jest dyskusja nad fundamentalną kwestią – czym jest tzw. „własność intelektualna”. W dalszej kolejności niezbędna jest również głęboka reforma istniejącego systemu praw autorskich tak, aby przystosować je do szybko rozwijających się technologii cyfrowych.

Słowa kluczowe: M. Castells, L. Lessig, Internet, wolna kultura, własność intelektualna, prawo autorskie

 I  N  N  E    A  R  T  Y  K  U  Ł  Y

Alen Sierżęga, Okrucieństwo mobbingu – szkic do analizy zjawiska pełny tekst artykułu w formacie pdf

Zasadność pytań o okrucieństwo we współczesnych zachodnich społeczeństwach ujawnia się szczególnie w przypadku problemu tortury psychicznej, jaką jest mobbing. Pozostający na uboczu rozważań o okrucieństwie, traktowany jedynie jako dysfunkcja szkodząca interesom organizacji, ciągle jest zjawiskiem słabo dostrzegalnym. Celem niniejszego artykułu jest ukazanie mobbingu w świetle rozważań dotyczących natury okrucieństwa, które choć zmienia formy nie przestaje być stale obecną dyspozycją.

Słowa kluczowe: okrucieństwo, mobbing, molestowanie moralne


Sebastian Bodzak, O podmiocie wcielonym. Ciało a seksualność w filozofii M. Merleau-Ponty’ego pełny tekst artykułu w formacie pdf

Problem „cielesności” jest szeroko podejmowany nie tylko we współczesnej filozofii, lecz także w naukach o poznaniu (m. in. w teoriach ucieleśnionego umysłu w kognitywistyce). Dla nauki ciało przestaje być jedynie fizycznym produktem kierowanym przez „wolną wolę” czy res cogitans, stając się aktywnym elementem konstytuującym podmiotowość. M. Merleau-Ponty nie jest pionierem tych badań, lecz specyfika jego filozofii zasługuje na uwagę. Skupiając się na prereflektywnym doświadczeniu człowieka i jego dialogicznej relacji ze światem przezwycięża on klasyczne dualizmy. Szczególnym wymiarem bytu ludzkiego jest seksualność i również w niej filozof odkrywa własności natury ludzkiej. W konsekwencji formułuje postulat, że o jednostce należy mówić jako o podmiocie wcielonym. W artykule rozwijam te idee. Dowodzę, że ciało jest wielowymiarowe i że taki jego opis jest potrzebny i kluczowy dla scharakteryzowania podmiotowości. Wskazuję, że w seksualności (w tym emocjonalności) przejawia się psychofizyczna jedność człowieka, stanowiąca istotny rodzaj ludzkiej egzystencji.

Słowa kluczowe: Maurice Merleau-Ponty, seksualność, ciało, cielesność, podmiotowość, podmiot wcielony


Tomasz Stefaniuk, Karolina Domańska, Rozumienie życia doczesnego i śmierci w źródłach islamskich – Koranie i hadisach pełny tekst artykułu w formacie pdf

Celem artykułu jest omówienie podstaw islamskiej eschatologii i soteriologii, a szczególnie rozumienia życia doczesnego oraz śmierci w Koranie i hadisach. Teksty źródłowe islamu określają Boga jako Stwórcę świata i Pana wszelkiego stworzenia, co z kolei oznacza wiarę w całkowitą zależność człowieka od Boga. Według islamu człowiek to przede wszystkim podmiot działań moralnych. Zostanie on po swej śmierci rozliczony z wyborów, których dokonał w życiu doczesnym, pojmowanym jako tymczasowy okres próby. Ci ludzie, z których Bóg będzie zadowolony, zostaną wynagrodzeni wiecznym przebywaniem w rajskich ogrodach, tych zaś, na których Bóg będzie zagniewany, obejmie kara Gehenny.

Słowa kluczowe: islam, muzułmanie, islamski, muzułmański, Koran, sunna, hadisy, Muhammad, Mahomet, eschatologia, soteriologia, religioznawstwo

R  E  C  E  N  Z  J  E

Robert Piotrowski, Słownik filozoficzny po raz 23 (Martin Gessmann (red.) Philosophisches Wörterbuch, wyd. 23., Alfred Kröner Verlag, Stuttgart, 2009, ss. 790 pełny tekst w formacie pdf

Krzysztof Rojek, Filozofia Nicolaia Hartmanna, „Ruch Filozoficzny” pełny tekst w formacie pdf

Dariusz Bęben, Vytěsněná elita. Zapomínaní učenci z Německé univerzity v Praze, PetrHlaváček, Dušan Radvanovič, eds., FF UK & Togga,  Praha 2012, p. 166 pełny tekst w formacie pdf

K  O  M  U  N  I  K  A  T  Y     I     S  P  R  A  W  O  Z  D  A  N  I  A

Justyna Rynkiewicz, Praktyczne aplikacje filozofii. Samorealizacja – Coaching – Świat biznesu (Lublin, 11 kwietnia 2013) pełny tekst w formacie pdf

Honorata Jakuszko, Filozofia XVII wieku – źródła i kontynuacje, Lublin, 20-21 czerwca 2013 pełny tekst w formacie pdf


Licencja Creative Commons