Numer 2(10) /2014

OD IDEI POSTĘPU DO IDEI KRYZYSU

red. Leszek Kopciuch

Wypedzenie28.02.jpg

 

Od redakcji pełny tekst w formacie pdf

Leszek Kopciuch, Wprowadzenie pełny tekst w formacie pdf

 

A  R  T  Y  K  U  Ł  Y:

Andrzej Niemczuk, Analiza krytyczna idei postępu historycznego pełny tekst w formacie pdf

W artykule przedstawiona jest analiza krytyczna idei postępu historycznego. Pokazana jest analogia tej idei z pojęciem postępu w życiu indywidualnym, a także jej kontekst aksjologiczny. Wskazane też są konieczne warunki praktycznej realizacji tej idei. Sam postęp jest zdefiniowany jako wzrastające pod względem aksjologicznym harmonizowanie różnych praktyk życia. W konkluzjach artykułu twierdzi się, że idea postępu nie może być prawomocnie zastosowana do procesu historycznego, ponieważ w historii nie ma jednego podmiotu, który mógłby świadomie i celowo harmonizować różne dziedziny tego, co historyczne.

Słowa kluczowe: postęp historyczny, podmiot historii, praktyki życia


Sławomir Raube, Powracający mit: idea regresu w filozofii kultury Ernsta Cassirera pełny tekst w formacie pdf

Cassirer w Filozofii form symbolicznych i Eseju o człowieku przedstawił myślenie mityczne jako jedną z form ludzkiego rozumienia świata. Uczynił to jako bezstronny badacz, sugerując, że mit jest nieusuwalnym składnikiem naszej aktywności kulturotwórczej. Mit (interpretacja mityczna rzeczywistości) współwystępuje z innymi formami rozumienia świata, takimi jak sztuka, nauka, język. Gdy Cassirer pisał o myśleniu mitycznym jako pozytywnej funkcji ducha przed pojawieniem się na arenie historii nazistów, nie przeczuwał, że mit może być nie tylko poetycki i imaginacyjny, ale także złowieszczy, w tym sensie, że może stać się taką siłą, która wyzwoli w ludziach to, co najgorsze. Po dojściu Hitlera do władzy Cassirer zrozumiał, że mit może się przeistaczać w destrukcję. I wtedy powstała jego korekta „łagodnej” interpretacji mitu. Tej korekcie interpretacji mitu w filozofii „późnego” Cassirera poświęcony jest niniejszy tekst.

Słowa kluczowe: Cassirer, mit polityczny, polityka, regres, nazizm


Adam Nobis, Globalizacja jako postęp i kryzys pełny tekst w formacie pdf

Globalizacja w wielu koncepcjach postrzegana jest jako postęp lub kryzys. Koncepcje te uwikłane są aksjologicznie. W tekście pojawia się pytanie o to, jaki wpływ na postrzeganie globalizacji ma uwikłanie aksjologiczne tych koncepcji. Czy decydują o tym odwołania do określonych wartości, czy też raczej sposób ich przywoływania? Analizuję wybrane koncepcje globalizacji: Thomasa Friedmana, Immanuela Wallersteina, Saskii Sassen, Davida Landesa, Ulfa Hannerza i inne. Dochodzę do wniosku, że o uznaniu globalizacji za postęp czy kryzys, za dobro lub zło decydują nie wartości, do których się odwołujemy lecz raczej sposób, w jaki to robimy. Kluczowe są tu strategie postępowania, konteksty rozumowania i argumentowania a także role, jakie przydzielamy w nich wartościom.

Słowa kluczowe: globalizacja, kryzys, postęp, wartości


Michał Bohun, Śmiertelna cywilizacja. Katastroficzny antyokcydentalizm rosyjski i europejskie paradoksy pełny tekst w formacie pdf

Celem artykułu jest ukazanie paradoksalnej natury idei upadku cywilizacji zachodniej oraz jej rosyjskiej recepcji. Rozważam dwa zasadnicze problemy: dlaczego tak wielu Europejskich myślicieli i artystów nieustannie myśli o śmierci Zachodu i dlaczego ich idee były tak głęboko przyjmowane przez myślicieli rosyjskich. Próbuję sformułować hipotezę „resentymentu cywilizacyjnego”, którą interpretuję jako fragment teorii modernizacji. Rozważam i łączę trzy koncepcje: 1) Izajasza Berlina ideę „pogoni za uznaniem” jako źródła nacjonalizmu; 2) Jana Kucharzewskiego interpretację rosyjskiej myśli rewolucyjnej; 3) wizję Fiodora Stiepuna odnośnie do związków pomiędzy niemieckim romantyzmem i słowianofilstwem rosyjskim.

Słowa kluczowe: śmierć cywilizacji, katastrofizm historiozoficzny, myśl rosyjska, nacjonalizm, romantyzm modernizacja


Halina Rarot, Odwrotna strona postępu. Kryzys Zachodu jako kategoria filozoficzna w filozofii rosyjskiej pełny tekst w formacie pdf

Pojęcie „kryzys Zachodu” jest ważnym elementem humanistycznego i społecznoekonomicznego dyskursu Zachodniej Europy już od stu lat. Namysł nad „zmierzchem” czy „upadkiem” Zachodu stał się powodem wyłonienia się kryzysologii, czyli filozoficznej refleksji nad kryzysem naszej kultury. Artykuł prezentuje w sposób syntetyczny mniej znane w dyskursie zachodnim rosyjskie myślenie o „kryzysie Zachodu”, które dopełnia analizę tego ważnego zagadnienia.

Słowa kluczowe: postęp zachodniej cywilizacji, kryzys Zachodu, obóz słowianofilów, rosyjska filozofia religijna z przełomu XIX/XX wieku, nowa cywilizacja chrześcijańska, kosmizm


Cezar Jędrysko, Dwa symbole. Dwie koncepcje postępu i diagnoza kryzysu współczesności N. F. Fiodorowa pełny tekst w formacie pdf

F. Fiodorow jest autorem niezwykłego projektu – tak zwanego „wspólnego dzieła” – będącego połączeniem rustykalnego i antyprogresywnego obrazu społeczeństwa z technologiczną utopią. Celem niniejszego artykułu jest rozważenie Fiodorowowskiej wizji rozwoju cywilizacji pod kątem jej dwóch wyznaczników: diagnozy kryzysu oraz idei postępu. Na początku zostaną przedstawione symptomy kryzysu oraz przyczyny, które za nimi stoją. Następnie skonfrontowane zostaną dwie alternatywne idee postępu. Istotą pierwszej jest prymat nowego nad starym. Uwidacznia się ona pod postacią Wystawy Światowej i stanowi fundament cywilizacji śmierci. Natomiast druga powinna być pojmowana jako dojrzewanie kultury, rozbudzanie świadomości obecności powszechnego długu danego pokolenia względem przodków. Symbolizuje ją staroruska tradycja stawiania cerkwi jednodniowych przez lokalne społeczności w obliczu klęsk naturalnych.

Słowa kluczowe: Fiodorow, kryzys, postęp, filozofia rosyjska


Barbara Grabowska, Zmiany relacji człowiek – zwierzę, czyli cena postępu pełny tekst w formacie pdf

Zmiany relacji człowiek – zwierzę pokazują, że postęp ma niekiedy wysoką cenę. XVII-wieczna koncepcja zwierzęcia-maszyny sformułowana przez Kartezjusza była odpowiedzią na potrzeby ówczesnych naukowców. Przyczyniła się ona niewątpliwie do nowych odkryć naukowych oraz powstania wydajniejszych systemów hodowli. Jednocześnie jednak doprowadziła do znacznego obniżenia naszej wrażliwości moralnej w relacjach z istotami innych gatunków. Dopiero w latach 60-tych XX wieku rozpoczęła się debata na temat zasadniczej zmiany naszego stosunku do zwierząt. Wyzwolenie zwierząt oznacza kolejny, ważny krok na drodze postępu moralnego.

 

Słowa kluczowe: postęp, zwierzęta, Ruch Wyzwolenia Zwierząt, gatunkowizm

 

R  E  C  E  N  Z  J  E:

Barbara Czardybon,  W stronę zapoznanej praxis. Recenzja:  Filozofia jako sztuka życia. Teorie, modele i wzorce dla doradztwa filozoficznego, red. A. Woszczyk, D. Olesiński, Expol, Katowice 2013 pełny tekst w formacie pdf

Krzysztof Rojek, Wolność jako skandal w filozofii. Recenzja: Bob Doyle, Free Will: The Scandal in Philosophy, I-Press, Cambridge (Mass.) 2011 (458 s.) pełny tekst w formacie pdf

K  O  M  U  N  I  K  A  T  Y     I     S  P  R  A  W  O  Z  D  A  N  I  A:

Krzysztof Trojnar, Witkacy w kontekstach. Stanisław Ignacy Witkiewicz a kryzys metafizyki, Zakopane, 22–25 maja 2014 pełny tekst w formacie pdf

Jolanta Zdybel, Współczesne wyzwania Kreatywności, Lublin, 11–12 czerwca 2014 pełny tekst w formacie pdf

Piotr Konderak, Language, Culture and Mind, Lublin, 23–26 czerwca 2014 pełny tekst w formacie pdf


Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Unported.