Numer 4(8) /2013

 

PROBLEMY I STANOWISKA W AKSJOLOGII I ETYCE

red. Leszek Kopciuch, Tomasz Siwiec

Wypedzenie28.02.jpg

Od  redakcji  pełny tekst w formacie pdf

Leszek Kopciuch, Tomasz Siwiec, Wprowadzenie pełny tekst w formacie pdf

Peter Knauer SJ, Ethikbegründung heute pełny tekst w formacie pdf (w języku niemieckim)

A  R  T  Y  K  U  Ł  Y     T  E  M  A  T  Y  C  Z  N  E :

Arno Anzenbacher, Begründungsformen der Ethik pełny tekst artykułu w formacie pdf (w języku niemieckim)

W przedstawianych rozważaniach podejmuję próbę przeglądu form uzasadniania etyki. Najpierw szkicuję pięć koncepcji, które nabrały charakteru klasycznego i są centralne, gdy idzie o historyczne oddziaływanie; następnie dokonuję ich ich krótkiego zestawienia, a na koniec pokazuję pewne współczesne formy uzasadniania oraz ich stosunek do koncepcji klasycznych.

Słowa kluczowe: formy uzasadnienia etyki, Tomasz z Akwinu, Hume, Nietzsche, utylitaryzm, Jonas, etyka feministyczna.

 

Dieter Birnbacher, Moral and other Values pełny tekst artykułu w formacie pdf (w języku angielskim)

Co konstytuuje wartości i normy moralne w odróżnieniu od innych rodzajów wartości oraz norm? Co sprawia, że wartości moralne różnią się od wartości politycznych, estetycznych czy personalnych?  Na pierwszy rzut oka,  odpowiedź na te pytania wydaje się łatwa. Przy bliższym przyjrzeniu się, pojawia się mnogość trudności. Pojęcie moralności zdaje się przeciwstawiać definicji poprzez podanie warunków koniecznych i dostatecznych. Analizując te kwestie ex negativo artykuł próbuje uporać się z kilkoma „mitami” na temat moralności, występującymi w analitycznych meta-etykach, by w konkluzji, sformułować kilka propozycji, które mówią o tym, jak  można wyjaśnić pojęcie moralności bez uciekania się do definicji per genus et differentiam.

Słowa kluczowe: moralność, wartości moralne, definicja, warunki wystarczające i konieczne.

 

Christoph Hubig, Wie kommen wir zu unseren Werten und wie verbindlich können sie sein? pełny tekst artykułu w formacie pdf (w języku niemieckim)

Ponowoczesne społeczeństwo demokratyczne charakteryzuje pluralizm wartości i postaw normatywnych. W obliczu tej aksjologicznej różnobarwności społeczeństwa liberalnego nieuniknione są liczne sytuacje konfliktowe, przybierające ostatecznie charakter sporu o wartości. Gdzie poszukiwać owej „mocy zobowiązującej“, która stanowi gwarancję normatywnej stabilności wspólnoty społecznej? Odpowiedź na to pytanie wymaga zrozumienia i ponownego wyeksplikowania istoty wartości moralnych. Autor poszukuje definicj wartości w powiązaniu z teorią działania (celów, motywacji, środków i preferencji). Tak zdefiniowana wartość stanowi punkt wyjścia dla poszukiwania zasady regulującej konflikty wartości, a w dalszej perspektywie dla aksjologii rozumianej jako „nauka o konfliktach”. Sformułowanie „filozoficznej gramatyki wartości” jest warunkiem pedagogicznego ukierunkowania na wartości oraz gwarantem aksjologicznego pluralizmu, będącego podstawą liberalnej demokracji.

Słowa kluczowe: pluralizm wartości, konflikty wartości, teoria działania, ukierunkwanie na wartości.

 

Krzysztof Serafin, Ogólna teoria wartości w filozofii Marii Gołaszewskiej pełny tekst artykułu w formacie pdf

Głównym celem artykułu jest prezentacja i interpretacja ogólnej teorii wartości na podstawie estetycznych pism Marii Gołaszewskiej, która – przyjmując za punkt wyjścia swoich poszukiwań aksjologicznych niektóre poglądy Romana Ingardena – uzyskała rezultaty stanowiące znaczny wkład w polską myśl aksjologiczną drugiej poł. XX wieku. W pierwszej części artykułu pokazuję metodologiczne podstawy aksjologii M. Gołaszewskiej. W drugiej części analizuję zastosowanie Ingardenowskiej koncepcji „systemów względnie izolowanych” do rozważań nad systemowym ujęciem uniwersum aksjologicznego. Część trzecia dotyczy koncepcji „sytuacji aksjologicznej” oraz zawiera analizę podstawowych aspektów wartości: struktury przedmiotowo-podmiotowej, wartości jako możliwości tkwiącej w bycie oraz wartości jako stosunku znaczeń.

Słowa kluczowe: fenomenologia, aksjologia ogólna, egzystencjalny status wartości, sytuacja estetyczna, Maria Gołaszewska

 

Monika Torczyńska, Wartość, dobro, szczęście w koncepcji Tadeusza Czeżowskiego. Konteksty współczesne pełny tekst artykułu w formacie pdf

Celem artykułu jest interpretacja wybranych zagadnień i pojęć zawartych w  filozoficzno-etycznej myśli Tadeusza Czeżowskiego w perspektywie współczesnych realiów społecznych. Znaczenie oraz możliwe relacje łączące kategorie wartości, dobra, kryteriów wartości należą do stale aktualnych problemów praktycznych, istotnych nie tylko w dyskusjach o charakterze akademickim, lecz również w praktyce życia społecznego. Ważnym fragmentem poniższych rozważań jest analiza proponowanej przez T. Czeżowskiego koncepcji szczęścia oraz ewentualnych dróg jego osiągnięcia. Jest to zagadnienie, które było dotąd traktowane marginalnie w opracowaniach poświęconych jego poglądom. Zawarte tu refleksje mają na celu wypełnienie tej luki.

Słowa kluczowe: etyka, wartość, dobro, szczęście, cierpienie.

I  N  N  E    A  R  T  Y  K  U  Ł  Y :

Dominika Boroń, Existing Thinker as Hermenutic Thinker. Søren Kierkegaard’s Critique of the Objective Thought  in the Perspective of Odo Marquard’s Hermeneutics pełny tekst artykułu w formacie pdf (w języku angielskim)

W artykule proponuję nowatorskie zestawienie myśli dwóch filozofów, których idee splatają się w zaskakujący i niezwykle inspirujący sposób. Pokazuję, jak refleksje Kierkegaarda prowadzą do ewolucji rozumienia antropologii filozoficznej(a przede wszystkim czasu ludzkiego życia i możliwości ludzkiej wiedzy) i ostatecznej detronizacji wiedzy obiektywnej, której świadkami jesteśmy współcześnie. Marquardowska synteza nowoczesności jest głęboko zakorzeniona w dziele Kierkegaarda. Obaj filozofowie dzielą wspólna troskę o kondycję człowieka i niechęć do arogancji absolutnego rozumu. W artykule używam filozoficznych pomysłów Marquarda jako świeżego klucza interpretacyjnego, pozwalającego po raz kolejny dostrzec w Kierkegaardzie geniusza antycypacji i ponadczasowego wglądu w nowoczesność.

Słowa kluczowe: egzystencja, antropologia, czas, rozum absolutny, myśliciel obiektywny, myśliciel subiektywny, hermeneutyka, komunikacja.

 

Agne Dorelaitiene, Age as Original Sociocultural Construct in Tradition, Modern and Postmodern Societies: what does it mean to be a young person? pełny tekst artykułu w formacie pdf (w języku angielskim)

Społeczno-kulturowy konstrukt wieku, w swym obiektywnym i subiektywnym znaczeniu, zmieniał się wraz z rozwojem społecznym. Celem artykułu jest analiza przemian w percepcji wieku jako konstruktu społeczno-kulturowego, zmierzająca do odkrycia tego, co to znaczy być młodą osobą. Zagadnienia te są analizowane w kontekście strukturalistyczno-funkcjonalistycznej teorii Parsonsa, teorii strukturacji formułowanej przez Giddensa, jak również w kontekście teorii cyklów życia autorstwa Becka.

Słowa kluczowe: wiek, społeczeństwo tradycyjne, społeczeństwo nowoczesne, społeczeństwo ponowoczesne, Giddens, Beck, Parsons, młoda osoba.

 

Władimir Gonczarow, Rola wartości i religii w procesie kształcenia współczesnego nauczyciela na Ukrainie pełny tekst artykułu w formacie pdf

Celem artykułu jest ukazanie roli edukacji w procesie formowania pozytywnych wartości w społeczeństwie ukraińskim. Autor konkluduje, że kształcenie u przyszłych pedagogów zdolności do odtwarzania tradycji narodowych i kulturalnych, kształtowanie wartości moralnych oraz formowanie indywidualnego podejścia pedagogicznego stanowią warunki niezbędne do prawidłowego przygotowania przyszłych kadr dydaktycznych.

Słowa kluczowe: Ukraina, edukacja, tradycja narodowa, kultura, religia, nauczyciel.

 

Andrzej Kapusta, Understanding in psychopathology and engaged epistemology pełny tekst artykułu w formacie pdf (w języku angielskim)

Artykuł podejmuje problem rozumienia zaburzeń psychicznych oraz odwołuje się do szeregu dystynkcji czynionych w kontekście filozofii psychiatrii. Epistemologia zaangażowania inspirowana przez fenomenologiczne i hermeneutyczne podejścia stanowi narzędzie odkrywające znaczące aspekty choroby umysłu i psychopatologii. Poprzez ujawnienie ucieleśnienia oraz głębokich relacji między ciałem i światem zewnętrznym epistemologia zaangażowania pozwala opisać istotne wymiary psychotycznego doświadczenia oraz dokonać głębszych analiz poszczególnych psychopatologii (zaburzeń tożsamości, braku poczucia realności i problemów w relacji z innymi). Badanie tradycji fenomenologicznej wiąże się z wysiłkiem wiarygodnego opisu subiektywnych doświadczeń pacjentów i krytycznej oceny naukowych możliwości badań zaburzeń. Hermeneutyka krytyka psychiatrii ujawnia jej społeczno-kulturowe podstawy, które określają społeczno kulturowe tło dla zobiektywizowanych, naukowych badań klinicznych.

Słowa kluczowe: filozofia psychiatrii, fenomenologia, psychopatologia, choroba psychiczna, epistemologia zaangażowania.


Licencja Creative Commons